Passieconcert | zondag 29 maart 2026 | 15.00 uur | St. Martinuskerk Gennep

GVE: 65 jaar zingen met passie
Ludwig van Beethoven zei het al: “Een valse noot zingen is onbelangrijk, maar zingen zonder passie is onvergeeflijk.” Met die liefde voor het zingen zit het dus wel goed bij het Vocaal. Alhoewel onze dirigent vast niet blij zal zijn als er een valse noot gezongen wordt, nou ja eentje dan. Opletten en kijken, kijken, kijken is zijn devies. De leden van het Genneps Vocaal komen allemaal uit de tijd dat er nog gezongen werd op school, je kreeg er zelfs een cijfer voor op je rapport.
Met leedwezen constateren we dat muziekonderwijs praktisch volkomen uit het curriculum verdwenen is; moge de scholen waar nog wel een enthousiaste docent zich met muziekonderwijs bezighoudt hun zegeningen tellen.
Het Vocaal breekt graag een lans voor de zangkunst refererend aan een tekst van de Duitse dichter Johann Gottfried Seume: “Wo man singt da lass dich ruhig nieder, böse Menschen haben keine Lieder.” En dat is maar al te waar. Wij laten dat vanmiddag zien, maar wie wil is van harte welkom om de sfeer te proeven tijdens onze repetitie.
Die vindt al 65 jaar lang plaats op donderdagavond van 19.45 tot 22.00 uur in het protestants gemeentecentrum De Regenboog aan de Doelen. Wil je meer weten? Stuur een mailtje naar onze secretaris: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Ernst Lamers (Tegelen, 1952), onze dirigent
studeerde aan het conservatorium van Maastricht piano, aangevuld met een studie directie voor koor en orkest. En passant studeerde hij ook nog even klassiek en elektronisch orgel waarvoor hij drie jaar later ook zijn diploma wist te halen. Een muzikale duizendpoot, gedreven door enthousiasme en een voortdurend streven naar optimale kwaliteit. Lamers was o.m. docent aan de muziekschool in Deurne en directeur van de muziekschool in de regio Gennep. In 1990 werd hij “puur voor de lol” lid van het Genneps Vocaal Ensemble. Sinds 2007 is hij van zingend koorlid de zevende dirigent van het Vocaal geworden. Met zijn absolute muzikale gehoor en oog voor detail weet hij het koor steeds opnieuw tot grote muzikale prestaties te brengen.

Programma

Laulja – Veljo Tormis
Veljo Tormis (1930-2017) uit Estland begon zijn muzikale loopbaan als muziekdocent, Arvo Pärt was een van zijn leerlingen. Vanaf 1969 werd hij fulltime componist. O.a. Carl Orff en Zoltan Kodaly vormden zijn inspiratiebronnen voor zijn vooral vocale composities. Toen Estland nog onderdeel van de Sovjet-Unie was, moest Tormis uitkijken voor de strenge censuur die hij dan vaak wist te omzeilen door het verwerken van volksmuziek in zijn composities want volksmuziek werd als ongevaarlijk gezien. Dat is ook het geval in zijn geliefde koorwerk ‘Laulja’. Laulja betekent zanger. Hierin verkent Tormis de relatie tussen de mens en muziek. Het werk benadrukt de emotionele kracht van zang en de betekenis van de muzikale traditie in de Estse cultuur.
Met dit werk brengen wij als GVE een ode aan ons eigen jubileum en verbinden wij onze liefde voor de zangkunst met de rest van het bijzondere programma dat wij u nu presenteren. Wij heten u dan ook van harte welkom.

Improperia – G. P. da Palestrina
Impoperia is het ‘beklag Gods’, een gezang tijdens de kruisverering in de Latijnse mis op Goede Vrijdag. Het gaat hier over het verwijt van Christus aan het volk dat hem ondankbaar is geweest en dat Hem uiteindelijk naar de kruisdood heeft gebracht. Voor Christenen is het Improperia een confrontatie met de eigen schuld die wij als mensen dragen en is naast een schuldbekentenis eveneens een lied van toewijding en hoop.

O sacrum convivium – Thomasso Lodovico da Viadana
Dit liturgische lied is geschreven door Thomas van Aquino ter ere van het Heilig Sacrament. Het is door veel componisten op muziek gezet. Het GVE zingt het in een versie van Lodovico da Viadana (1560-1627). Viadana was een Franciscaan, componist en actief als kapelmeester in het klooster van San Luca, Cremona en later in de kathedraal van Concordia Saggitaria, Portogruaro en de kathedraal van Fano. 

O bone Jesu – G. P. da Palestrina
In O bone Jesu wordt de goede jezus gevraagd zich over ons zondaars te ontfermen. Palestrina schreef dit korte motet in 1588. Giovanni Pierluigi da Palestrina (1524-1594) was van grote betekenis voor de ontwikkeling van de katholieke kerkmuziek in de renaissance. De hervorming van de kerkmuziek werd ingezet tijdens het concilie van Trente (1545-1563).

Tubular bells – Mike Oldfield
Met zijn opus Tubular Bells (lett. buisklokken) debuteerde de Britse muzikant Mike Oldfield in 1973.
Het bijzondere in die tijd was dat het popmuziek zonder tekst was. Veel platenmaatschappijen zagen er daarom geen brood in. Uiteindelijk verscheen het op het label Virgin Records. Oldfield bespeelde alle instrumenten zelf waarna de opnames werden gemixt. Er zijn verschillende albums van dit werk gemaakt, onder andere ook een orkestrale versie. Dat er überhaupt buisklokken in de compositie te horen zijn is toeval. Die klokken stonden nog in de opnamestudio na een vorige opname. Oldfield vroeg of hij ze mocht gebruiken. Tubular Bells behoort nog steeds tot een van de meest iconische moderne composities uit de popmuziek.
Het thema van Tubular Bells is vaak gebruikt door andere artiesten, bijvoorbeeld Janet Jackson in haar song Velvet Rope, alsook in films en Tv-serie. Dat thema speelt Theo Hes vanmiddag op het orgel. 

Missa nr. 7 – Charles Gounod
De missa brevis (korte mis) in C-majeur componeerde Charles Gounod in 1877 voor gemengd koor. Voor het Genneps Vocaal Ensemble zette Ernst Lamers de muziek om naar een setting voor mannenkoor. Gounod was in Frankrijk een beroemd componist die met name veel sacrale muziek componeerde. Hij was in zijn tijd zo beroemd dat Camille Saint Saëns het orgel bespeelde bij Gounods uitvaart en Gabriel Fauré het koor dirigeerde.

Libera me uit Requiem – Gabriel Fauré
Een ander groot componist uit Frankrijk, en tijdgenoot van Charles Gounod is Gabriel Fauré. Hij componeerde zijn beroemde Requiem in 1890. Gedacht wordt dat Fauré het werk schreef naar aanleiding van de dood van zijn vader in 1885 en de dood van zijn moeder in 1887. Toen was Fauré echter al bezig met de compositie van het Requiem. Naar eigen zeggen schreef hij het vooral “….gewoon voor het plezier, als u me dat toelaat te zeggen!” Het Libera me schreef hij als eerste al in 1877 als losstaand werk. In de tekst van Libera me wordt God gevraagd om genade voor de overledene op de dag des oordeels. 

Pater Noster – Franz List
Het Onze Vader is het bekendste gebed uit de christelijke traditie. Het wordt genoemd in het Nieuwe Testament. Volgens het Evangelie van Lucas leerde Jezus dit gebed aan zijn discipelen en zei tegen hen “wanneer jullie bidden, zeg dan ‘Vader laat uw naam geheiligd worden en laat uw koninkrijk komen. Geef ons dagelijks het brood dat wij nodig hebben. Vergeef ons onze zonden, want ook wij vergeven iedereen die ons iets schuldig is. En breng ons niet in beproeving’.” Ook Mattheus vertelt over het gebed waarbij het onderdeel is van de Bergrede. De originele Aramese tekst waarop Lucas en Mattheus zich baseerden is verloren gegaan, zij schreven hun verhaal in het Grieks. In de katholieke en protestante traditie zijn verschillende versies omdat er verschillende vertalingen worden gebruikt. Het gebed wordt gereciteerd, maar ook gezongen.
Frans Liszt (1811-1886) heeft het verklankt in de Latijnse tekst (Pater Noster). Liszt leefde een tamelijk turbulent leven. Hij was in zijn tijd reeds wereldberoemd en trok van concertzaal naar concertzaal. Ook zijn liefdesleven was gepassioneerd, maar aan het eind van zijn leven keert hij terug naar de katholieke traditie waarin hij geboren en grootgebracht werd. 

Petites prières de Saint Francois d’Assise - Francis Poulenc
Tous pouissant, très saint, très haut
Seigneur, je vous en prie
O mes très chers frères

De gebedjes voor Franciscus van Assisi zijn geschreven door Poulencs achterneef Jérôme die Franciscaner monnik was. Hij vroeg zijn oom de gebedjes van muziek te voorzien. Het zijn er in totaal vier, waarvan het Vocaal deze middag drie ten gehore brengt. Poulenc droeg zijn compositie op aan de Franciskanen van Champfleury. Over zijn compositie zei Poulenc: “Ik aanbid St. Franciscus, maar tegelijkertijd intimideert hij me een beetje. Hoe dan ook, ik streefde naar een zekere nederigheid die je terug hoort in de klanken van de gebedjes.” Poulenc liet zich eveneens inspireren door de oude zangtraditie die in de middeleeuwen in kloosters beoefend werd.

Mount of Three Lights
De Mount of three Lights is een cantate die in 1954 speciaal voor mannenkoor geschreven is door de Tsjechische componist Bohuslav Martinú. Centraal staan de eenzaamheid van Christus en zijn lijdensweg en kruisdood.

Olijfberg
De berg waar in dit opus sprake van is, is de Olijfberg. Aan de voet van deze berg ligt de tuin van Getshemane, de plek waar Jezus door de Romeinen werd gearresteerd. In de Hebreeuwse Bijbel en in het nieuwe testament wordt de Olijfberg genoemd. Via de Olijfberg vluchtte koning David voor zijn zoon Absalom. Zacharia profeteert de Olijfberg als de plaats waar God begint met het tot leven wekken van de doden aan het einde der tijden. Daarom is deze locatie nog steeds een belangrijke begraafplaats.
Jezus bezocht de Olijfberg vele malen op weg van Jeruzalem naar Bethanië vice versa.

Genade Gods
Martinú maakt gebruik van een collage van teksten uit diverse bronnen: delen uit ‘In the steps of the master’ een boek van Henri. V. Morton, parafrases uit de Evangeliën van Mattheus en Lucas en een Moravisch kindervolksliedje.
Daarnaast baseert Martinú zich op teksten van kerkhervormer Maarten Luther die het licht van de natuur, het licht van (Gods) glorie en het licht van genade de drie lichten van Goddelijke aanwezigheid en openbaring aan de mensheid noemt.
In de bijbel zijn bergen altijd gebruikt als metafoor van plaatsen waar aarde en hemel elkaar ontmoeten en waar God zijn wijsheid en genade deelt met de mensen. Niet alleen de Olijfberg is een bekende Bijbelse berg, dat geldt ook voor de berg Horeb waar Mozes de tien geboden ontving, de berg Tabor is de plaats waar Jezus de transfiguratie of wel gedaanteverwisseling onderging en als zoon van God zijn verrijzenis uit de dood hoorde aankondigen.

Karel Bruinsma.